CannaHealth Info
Trang chủ › Nghiên Cứu Thảo Dược

Quảng cáo thảo dược 'chữa bệnh' sai luật thế nào theo quy định 2026

Ban biên tập CannaHealth Info ·
Quảng cáo thảo dược 'chữa bệnh' sai luật thế nào theo quy định 2026

Một sản phẩm thảo dược được đăng ký là thực phẩm bảo vệ sức khỏe mà quảng cáo có tác dụng phòng, chữa hay điều trị bệnh là vi phạm. Từ ngày 15/5/2026, hành vi này thuộc nhóm bị phạt nặng nhất, tới 40 triệu đồng, theo Nghị định 87/2026/NĐ-CP. Người mua chỉ cần nắm vài nguyên tắc là đã lọc được phần lớn lời mời chào thổi phồng trên mạng xã hội.

Bài này tổng hợp các văn bản đang áp dụng tính đến giữa tháng 11/2026, vụ việc gần nhất mà Cục An toàn thực phẩm xử lý trên sàn thương mại điện tử, và một bảng kiểm để bạn tự đối chiếu khi xem quảng cáo trà, viên uống hay cao thảo mộc.

Ranh giới giữa thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Nhiều sản phẩm làm từ cây cỏ được bán dưới hai danh nghĩa rất khác nhau. Thuốc dược liệu phải qua thử nghiệm và được cấp số đăng ký thuốc, nên được phép ghi chỉ định điều trị. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe chỉ được công bố công dụng hỗ trợ, và về nguyên tắc không được giới thiệu như thứ thay thế thuốc.

Vấn đề nằm ở chỗ bao bì của hai loại trông gần giống nhau: cùng hình lá cây, cùng chữ “cổ phương”, cùng giá cao. Người bán lợi dụng điều này để nói một viên uống “đánh tan u xơ”, “hết tiểu đường sau ba tháng” hay “sạch mỡ máu”. Những câu như vậy biến một thực phẩm thành thuốc trong mắt người mua, trong khi hồ sơ pháp lý của nó không cho phép.

Trước đây, site đã phân tích những ngộ nhận về tác dụng chữa bách bệnh của gai dầu; cách quảng cáo thổi phồng với các loại thảo mộc khác cũng theo đúng khuôn đó.

Mức phạt cụ thể theo Nghị định 87/2026

Theo bài phân tích của Tạp chí Thuế Hải quan về Nghị định 87/2026/NĐ-CP, các vi phạm quảng cáo trong lĩnh vực y tế được chia thành nhiều bậc:

Hành viMức phạt nêu trong bài
Không thể hiện rõ thông tin bắt buộc như thành phần, chống chỉ định, khuyến cáo5–10 triệu đồng
Quảng cáo sai lệch so với nội dung đã được cấp phép, tự ý đổi nội dung mà không báo cơ quan có thẩm quyền20–30 triệu đồng
Sản phẩm không phải thuốc nhưng gán công dụng phòng, chữa, điều trị bệnh; dùng chứng nhận hay kết quả nghiên cứu chưa được công nhận; lợi dụng uy tín cá nhân, tổ chức hoặc thư cảm ơn của bệnh nhân30–40 triệu đồng

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn bị buộc cải chính, gỡ nội dung và thu hồi ấn phẩm quảng cáo. Điểm đáng chú ý cho người tiêu dùng là nhóm phạt cao nhất trùng đúng những chiêu hay gặp nhất: “bệnh nhân viết thư cảm ơn”, “được viện nghiên cứu chứng nhận”, “chuyên gia khuyên dùng”.

Nghị định 46/2026 đang ở trạng thái nào

Đầu năm, nhiều người nghe nói về Nghị định 46/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm, ban hành ngày 26/1/2026. Tuy nhiên, theo Thương hiệu và Công luận đưa tin ngày 8/4/2026, Chính phủ đã tạm ngưng hiệu lực nghị định này cùng Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP từ ngày 6/4/2026, cho đến khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được áp dụng. Trong thời gian đó, Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục là căn cứ chính cho việc công bố, đăng ký sản phẩm.

Nói cách khác, hồ sơ công bố của thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn đi theo quy trình cũ, còn chế tài xử phạt quảng cáo sai thì đã nặng hơn từ giữa năm. Theo bài của VCCI đăng tháng 4/2026, dự án luật sửa đổi được dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026. Khi luật mới được thông qua và có văn bản hướng dẫn, các quy định về công bố và quảng cáo có thể còn thay đổi, nên người kinh doanh cần theo dõi văn bản chính thức thay vì dựa vào bài tổng hợp.

Vụ Sausando trên Shopee: lỗi nằm ở giấy tờ

Ngày 16/10/2026, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu Shopee ngừng bán và gỡ thông tin sản phẩm giảm cân Sausando Slimming capsule, theo VOV đưa tin. Sản phẩm ghi số giấy tiếp nhận 5218/2023/ĐKSP, nhưng Cục cho biết đã tra cứu và chưa từng cấp số này cho sản phẩm đó. Sàn được yêu cầu rà soát toàn bộ thực phẩm bảo vệ sức khỏe đang bán và báo cáo trước ngày 26/10/2026.

Vụ việc cho thấy một điều thực tế: con số in trên hộp không chứng minh được gì nếu bạn không tự tra. Một sản phẩm có thể in đầy đủ mã đăng ký, mã vạch, tem chống giả mà vẫn không hề được cấp phép.

Bảng kiểm khi đọc quảng cáo trà, cao, viên thảo mộc

Bạn không cần đọc văn bản pháp luật để phát hiện quảng cáo có vấn đề. Hãy đối chiếu với các dấu hiệu sau:

  1. Có tên bệnh cụ thể đi kèm động từ “chữa”, “trị dứt”, “đánh bay”, “tiêu biến”. Thực phẩm chỉ được nói “hỗ trợ”, và ngay cả chữ này cũng phải nằm trong nội dung đã được xác nhận.
  2. Khuyên ngừng thuốc bác sĩ kê. Không sản phẩm hợp pháp nào được nói như vậy.
  3. Dựa vào thư cảm ơn, ảnh trước và sau, video người bệnh kể chuyện. Đây chính là hành vi thuộc khung phạt cao nhất.
  4. Gắn danh nghĩa bác sĩ, viện, bệnh viện mà không ghi rõ nguồn. Nhiều video dùng người mặc áo blouse không có tên, hoặc cắt ghép hình ảnh người nổi tiếng.
  5. Giới hạn thời gian giả như “chỉ còn 30 suất giá gốc”, kèm nút nhắn tin riêng thay vì mua qua kênh có hóa đơn.
  6. Không có tên, địa chỉ cơ sở chịu trách nhiệm hoặc chỉ có số điện thoại.

Cách tự tra cứu hồ sơ công bố

Với sản phẩm còn nghi ngờ, ghi lại tên đầy đủ, tên công ty và số giấy tiếp nhận in trên bao bì, rồi tra trên hệ thống thông tin của Cục An toàn thực phẩm. Nếu không tìm thấy, hoặc tên công ty không khớp, đó là tín hiệu đủ mạnh để bỏ qua. Với sản phẩm tự nhận là thuốc dược liệu, tra số đăng ký thuốc trên cổng của Cục Quản lý Dược.

Vì sao lời hứa “chữa khỏi” nguy hiểm hơn bản thân sản phẩm

Phần lớn rủi ro không đến từ vài gram thảo mộc trong viên nang, mà từ quyết định người bệnh đưa ra sau khi tin quảng cáo. Người tăng huyết áp tự bỏ thuốc vì tin trà “ổn định huyết áp vĩnh viễn”, người đái tháo đường bỏ insulin để uống cao lá, người có khối u trì hoãn sinh thiết để dùng thử vài tháng. Thời gian bị mất đó không lấy lại được.

Bên cạnh đó, sản phẩm quảng cáo quá đà thường cũng là sản phẩm có hồ sơ yếu, nguồn nguyên liệu không rõ. Các tiêu chuẩn chung về quy định pháp lý quốc tế trong nghiên cứu y tế từ thảo dược đều đặt yêu cầu chứng minh hiệu quả lên trước, rồi mới đến quyền được nói về công dụng. Ở Việt Nam cũng vậy: muốn ghi chỉ định điều trị thì phải đi con đường đăng ký thuốc.

Khi gặp quảng cáo sai, nên làm gì

  • Chụp màn hình, lưu đường link và thời điểm đăng trước khi nội dung bị xóa.
  • Báo cáo vi phạm ngay trên nền tảng (Facebook, TikTok, sàn thương mại điện tử đều có mục báo cáo hàng cấm hoặc thông tin sai).
  • Phản ánh tới Cục An toàn thực phẩm hoặc Sở Y tế địa phương, kèm bằng chứng đã lưu.
  • Nếu đã dùng và có triệu chứng bất thường, ngừng sản phẩm, mang theo bao bì khi đi khám để bác sĩ biết bạn đã uống gì.

Một quảng cáo đúng luật thường khá nhạt: nói thành phần, nói đối tượng dùng, ghi rõ đây không phải thuốc. Nếu lời giới thiệu nghe như phép màu, khả năng cao nó đang đứng ở phía sai của quy định.

Câu hỏi thường gặp

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe có được ghi “hỗ trợ điều trị” không?

Chỉ khi nội dung đó nằm trong hồ sơ công bố và nội dung quảng cáo đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Cụm “hỗ trợ” không cho phép người bán nêu tên bệnh rồi hứa khỏi.

Người bán hàng online cá nhân có bị phạt khi đăng quảng cáo sai không?

Có. Chế tài áp dụng cho tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi quảng cáo. Ngoài tiền phạt còn có biện pháp buộc gỡ nội dung và cải chính thông tin.

Nghị định 46/2026 bị tạm ngưng thì quảng cáo thực phẩm theo văn bản nào?

Trong thời gian tạm ngưng, việc công bố, đăng ký sản phẩm tiếp tục theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản liên quan. Mức xử phạt hành vi quảng cáo sai trong lĩnh vực y tế được quy định ở Nghị định 87/2026/NĐ-CP.

Mã số in trên hộp có đủ chứng minh sản phẩm hợp pháp không?

Không. Vụ Sausando tháng 10/2026 cho thấy số giấy tiếp nhận in trên bao bì có thể là số chưa từng được cấp. Cần tự tra trên hệ thống của Cục An toàn thực phẩm.

Bài liên quan